No Logo - IV - Seçenek Yok
24/06/10 03:11 Şurada dosyalandı: Kitaplar | Arastirmalar
Naomi Klein’ın No Logo isimli kitabı, okuduğum en dolu ve sürükleyici kitaplardan biri. Neredeyse her sayfası bilgiyle dolu. Boş lafa pek rastlanmaz. Öne sürülen fikirler somut örneklerle desteklenir. Okuması kolaydır ve akıcıdır. Dikkatimi çeken noktaları paylaşmak istiyorum:
İlk bölümü okumak için burayı tıkla...
Bu yazı toplam 4 parçadan oluşuyor. Yazının tamamını, aşağıdaki bağlantıyı tıklayarak, PDF biçiminde bilgisayarına indirebilir, internet bağlantısına ihtiyaç duymadan, dilediğin yerde okuyabilirsin:
Devler ve Cüceler
Önce en yakın rakiplerinizin iki ya da üç katı büyüklüğünde mağaza inşa edin. Sonra rafları, satıcıları başka türlü mümkün olmayacak denli düşük fiyatlarla mal vermeye zorlayacak kadar çok niktarda ürün ile doldurun. Sonra mağazalardaki fiyatlarınızı öylesine düşürün ki, hiçbir küçük perakendeci ... rekabet edemesin.
Starbucks’ın emlak stratejisi, trafiğin yoğun olduğu moda yerlerdeki popüler bağımsız kafeyi tespit etmek ve kirasını devralmak şeklindeydi. ... Starbucks’ın, mülk sahiplerine giderek aynı yer ya da bitişik yerler için daha yüksek kira bedeli ödemeyi önerdiğine dair iddialar kayıtlarda vardır.
A&P 1913’te “tasarruf mağazaları”nı (modern süpermarketlerin ilk örneği) açtıktan sonra, hızla 7.500 satış noktası açmış, daha sonra doygunluk sağlandığında ve rakipler işi bırakmaya zorlandığında yarısını kapatmıştır.
Bağımsız restoranlar açılmaya ve büyümeye devam etmektedir; ancak bunlar giderek artan biçimde, zengin bölgelerde açılan pahalı, özel perakendeciler olmaktadır; diğer yandan banliyöler, küçük kasabalar ve çalışan sınıfın yoğun olduğu mahalleler bu kendi kendini tekrarlayan taklitçilerle kaplı ve bunlara mahkum olmuş durumdadırlar.
Sinerji
Sinerjinin verimliliği bir film ya da bir kitap olsun, tek bir “ürünün” başarısıyla değil, bu ürünlerden herhangi birinin söz konusu devin multimedya kanallarında ne kadar çok yer aldığıyla ölçüldüğünden, sinerji projeleri, ajansların, müşterilerin, marka müdürlerinin ve üreticilerin biraraya gelip öncü markalarının bir sonraki aşamada nasıl vurgulanacağı üzerine konuştukları toplantılarda gelişir. Ve bu şekilde pazar, bu beyin fırtınalarının ... ürünlerinin akınına uğrar. Planet Hollywood restoranları, ABC komedi dizisi yıldızları tarafından yazılan Disney’in yayımladığı kitaplar, Starbucks kahve aromalı bira, Lost in Space nane drajeleri, eski Cheers dizisi setinden yola çıkarak tasarlanmış havaalanı barları zinciri, Taco Bell aromalı Doritos...
Sumner Redstone’un Viacom eğlence ürünlerinden “yazılım” olarak bahsetmesi uygun görünmektedir; çünkü bu sinerji planlarının temelinde somut olan çok az şey vardır. Redstone yazılım diyerek, çeşitli medya holdinglerine uyması için yoğurup kalıba koyduğu markalı eğlence ürünlerini kastetmektedir. “Biz yazılım ile yönlendirilen bir medya küresel santrali yarattık” demektedir. “Bizim misyonumuz bu yazılımı burada ABD’de ve dünyanın her bölgesinde tüm uygulamalara sokmaktır. Bunu yapacağız.”
Şirket evliliği çılgınlığının yaşandığı geçen on yılda eğlence sanayiinde olup bitenlerin çoğu, Başkan Ronald Reagan’ın ABD’deki tekelleşme karşıtı yasalara saldırmasından önce, 1982 yılına kadar suç sayılmaktaydı.
Çin Soğukluğu
Çin hükümeti Aralık 1996’da, Disney’in Tibet’in Dalai Lama’sı hakkında bir Martin Scorsese filmi olan Kundun’u piyasaya sürme planını öğrendiğinde bir uyarıda daha bulunmuştur. Radyo, Film ve Televizyon Bakanlığı yetkilisi Kong Min, “Bu filmin yapılmasına kararlılıkla karşıyız. Amacı Dalai Lama’nın yüceltilmesidir ve bu şekilde de Çin iç işlerine müdahaledir,” beyanında bulunmuştur. Stüdyo filmi yine de çekince, Pekin Çin’de tüm Disney filmlerinin yayımlanmasını yasaklamış; bu yasak iki yıl devam etmiştir.
Çin yılda sadece on yabancı filme izin verdiğinden ve bunların dağıtımında da kontrol uyguladığından, Kundun olayı, MGM’in Red Corner ve Sony’nin Seven Years in Tibet projeleri de içinde olmak üzere, Çin’le ilgili başka pek çok çalışması devam eden film sanayiinde bir ürperti yaratmıştır. ... Bu stüdyoların hiçbiri devam etmekte olan bu filmleri durdurmamıştır.
...
Disney, Sui Hanedanının 1300 yıllık bir efsanesine dayandırılan ılımlı animasyon filmi Mulan’ı piyasaya sürerek Çin hükümetinin filmlerine koyduğu yasağı kaldırmayı başarmıştır. ... Mulan sinemalarda başarısız olmuştur ama Disney ile Pekin arasında Hong Kong’da kurulması planlanan 2 milyon dolarlık bir Disney parkı için görüşmelere kapıyı açmıştır.
...
Disney, Sui Hanedanının 1300 yıllık bir efsanesine dayandırılan ılımlı animasyon filmi Mulan’ı piyasaya sürerek Çin hükümetinin filmlerine koyduğu yasağı kaldırmayı başarmıştır. ... Mulan sinemalarda başarısız olmuştur ama Disney ile Pekin arasında Hong Kong’da kurulması planlanan 2 milyon dolarlık bir Disney parkı için görüşmelere kapıyı açmıştır.
Telif Hakları
1991 yılında Disney küçük bir kasabada Yeni Zelandalı anne babaları, bir oyun bahçesinin duvarında yer alan amatörce çizilmiş Pluto ve Donald Duck resimlerini kaldırmaya zorlamıştır; Barney mor dinozor kostümü ile yakalanan anne babaların ticari markalarını ihlal ettikleri iddiasıyla tüm ABD’de doğum günü partilerine baskın düzenlemektedir.
Markalı Şehir
Titizlikle planlanmış imar, çevresindeki çitler, Disney tarafından belirlenen ev sahipleri birliği ve sahte su deposu ile eksiksizdir. Burada yıl boyunca yaşayan aileler için Disney yaşam tarzı markalamanın en büyük hedefine ulaşmıştır: markanın hayatın kendisi haline gelmesi.
Ancak sunulan hayat Fare’den beklediğimiz tarzda bir hayat değildir. ... Her ne kadar her türlü teknoloji ve konforla donatılmış olsa da, (Disney markalı şehir) Celebration’da fütürizmden çok saygı; alışveriş merkezlerinden, büyük ucuzluk mağazaları akınından, geniş şehirlerarası yollardan, eğlence parklarından ve kitlesel ticarileşmeden önceki yaşanabilir Amerika’nın ideal olarak yeniden yaratılması söz konusudur. Garip bir şekilde şehir Mickey Mouse lisanslı ürünler için bir satış aracı bile değildir; çağdaş sözcüklerle ifade edildiğinde, burası Disney’siz bir şehirdir; hiç şüphe yok ki Amerika’daki böyle tek şehirdir.
...
Bu şehrin sesiz, iki yanı ağaçlı, reklam panosu olmayan sokaklarından yaşayanlar çağdaş hayatın uyaranlarına ya da tahribatına maruz kalmamaktadır.
Ancak sunulan hayat Fare’den beklediğimiz tarzda bir hayat değildir. ... Her ne kadar her türlü teknoloji ve konforla donatılmış olsa da, (Disney markalı şehir) Celebration’da fütürizmden çok saygı; alışveriş merkezlerinden, büyük ucuzluk mağazaları akınından, geniş şehirlerarası yollardan, eğlence parklarından ve kitlesel ticarileşmeden önceki yaşanabilir Amerika’nın ideal olarak yeniden yaratılması söz konusudur. Garip bir şekilde şehir Mickey Mouse lisanslı ürünler için bir satış aracı bile değildir; çağdaş sözcüklerle ifade edildiğinde, burası Disney’siz bir şehirdir; hiç şüphe yok ki Amerika’daki böyle tek şehirdir.
...
Bu şehrin sesiz, iki yanı ağaçlı, reklam panosu olmayan sokaklarından yaşayanlar çağdaş hayatın uyaranlarına ya da tahribatına maruz kalmamaktadır.
Markalama sürecinin bir grup insanın bir masa etrafına toplanıp ideal bir imaj oluşturmaya çalışmasıyla başladığını hatırlatmakta fayda var; ortaya “özgür”, “bağımsız”, “sağlam”, “rahat”, “zeki”, “modaya uygun” gibi kelimeler atarlar. Daha sonra bu fikir ve özellikleri bir bedene yerleştirecek dünyevi yollar belirlerler; önce pazarlama ile, daha sonra süper mağazalar ve kahve zincirleri gibi perakende satış mağazaları ile, daha sonra, gerçekten uç noktalarda iseler, tematik parklar, tatil köyleri, gezinti tekneleri ve şehirler gibi bütün yaşam tarzı deneyimleriyle.
Evet, yaratılan bu şeyler biraz ürkütücü ve bilimkurgu olabilir ancak sadece düşünmeyen kitleler için (yaratılmış) yeni, aptalca ticarileşme olarak göz ardı edilmemelidir: iyi ya da kötü, bunlar özelleştirilmiş toplumsal ütopyalardır.
Sıradaki yazıya devam et...
Paylaş:
blog comments powered by Disqus