Dune - Çöl Gezegeni

20/06/10 03:11 Şurada dosyalandı: Kitaplar | Bilim Kurgu

Diyebilirim ki Frank Herbert’in, Dune serisi okuduğum en iyi romanlar içinde yer alıyor. Herbert’in zihni ışıl ışıl parlıyor.

Bu yazı toplam 3 parçadan oluşuyor. Yazının tamamını, aşağıdaki bağlantıyı tıklayarak, PDF biçiminde bilgisayarına indirebilir, internet bağlantısına ihtiyaç duymadan, dilediğin yerde okuyabilirsin:

Frank Herbert’in Dune Serisi

Dune evreni, Bahar isimli bir maddenin çıkarıldığı Dune gezegeni çevresinde dönüyor. Petrol, dünya gezegeni için ne kadar değerliyse, Dune evreni için bahar aynı değerde.

Petrol, dünya için ne değerde bir bakalım; Amerikalı bilgin Richard Duncan’a göre:

Taşımacılığın yaklaşık yüzde doksan beşi petrolden elde edilen yakıtlar kullanılarak yapılıyor. Ayrıca, çıkarılan petrolün yüzde ellisini taşımacılık sektörü tüketiyor. Başka hiçbir enerji kaynağı, verimlilik açısından petrolün yanına yaklaşamıyor: Bir varil petrol, günde 12 saat çalışan tarım işçisinin, bir senede harcadığı enerjiye denk enerji veriyor. Şu an için bir varil ham petrol 77.35 ABD Doları.

Petrolün yüzde ellisini taşımacılık sektörü kullanıyor, peki diğer yüzde elli nerede kullanılıyor?

Bilgisayar kasaları petrolden üretiliyor. Market raflarında gördüğümüz ambalajlar petrolden üretiliyor. Diş fırçası petrolden üretiliyor. Şampuan içinde petrol var. Çocuk oyuncakları, çöp torbası, çöp bidonu, çamaşır yumuşatıcısı, televizyon kumandası, bazı mobilyalar, arabaların neredeyse tüm iç aksamı, asfalt yollar, araba lastikleri, pimapen pencereler, hastane sarf malzemeleri, ilaçlar, deterjanlar, pet şişeler, günlük hayatımızı oluşturan maddelerin neredeyse tamamı petrol ve yan ürünlerinden üretiliyor.

Bir de işin gıda boyutu var. Devam etmeden önce çok ilginç bir olayı aktarmak istiyorum: Google’da, “Petroleum” ve “God” kelimeleri birlikte aratılınca, solda görünen buğday tarlası cevap olarak geliyor.

Evet; petrol, gıda üretiminde de çok önemli bir yer tutuyor. Bu önemi tarif etmek için şöyle bir örnek veriyorlar: Yediğimiz her kaloriyi üretmek için 10 kalori değerinde petrol harcanıyor. Kalori bir enerji birimi. 10 birim petrol harcıyoruz, 1 birim yemek üretiyoruz. Ekim işlemi petrolle çalışan araçlarla yapılıyor. Gübreler ve tarım ilaçları petrolden üretiliyor. Sulama sistemini çalıştıran motorlar petrolle besleniyor.

Edit: 9 Şubat 2011 tarihinde Hürriyet’te yayınlanan “WikiLeaks: Suudi Arabistan’ın petrol rezervleri yatırımları artırmak için abartıldı” başlıklı haber konuyla ilgili görünüyor. Haberin özeti şöyle:

Wikileaks belgeleri, dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısı Suudi Arabistan’ın yeterli rezerve sahip olmadığını ve küresel petrol fiyatlarındaki artışın önüne geçememe korkusu yaşadığını ortaya koydu. Riyad’daki ABD Başkonsolosluğu'ndan Washington’a gönderilen belgelerde, Washington’un bir Suudi hükümet yetkilisinin yaptığı uyarıyı ciddiye alması gerektiği belirtiliyor.

Dune evreni için de bahar, petrol kadar önemli.

Bahar’ı, yer kabuğunun altında gezinen dev solucanlar sentezliyor. Petrol istasyonu gibi yapılarla yer altından çıkarılıyor, evrene dağıtılıyor.

Bu kadar mühim bir maddenin çevresinde büyük güç oyunları dönüyor tabi. Kitap, Dune gezegeninde yönetimi ele geçiren bir ailenin kuşaklar boyu süren yaşamını konu alıyor. Bu aile üzerinden güç ilişkilerini aktarıyor.

Dune serisinin ilk kitabı Çöl Gezegeni’nden bazı kısa alıntılar yapmak istiyorum:

Bir yöneticinin zorlamayı değil ikna etmeyi öğrenmesi gerektiğini söyledi. En iyi adamları etrafına toplamak için ortaya en iyi kahve ocağını getirmesi gerektiğini söyledi.

... “dayanıklı, güçlü ve vahşi adamlar yetiştireceksen onları hangi çevre koşullarına maruz bırakırsın?”

“Böyle adamların sadakatini nasıl kazanabilirsin ki?”

“İspatlanmış yöntemler vardır: Adamların üstün olduklarına dair inançlarını, gizli antlaşmaların gizemini ve acıyı paylaşma duygusunu körüklemek. Bu yapılabilir. Çeşitli zamanlarda, çeşitli dünyalarda yapıldı.”

(Daha sonra) ihtiyaç duyacağı gün için bu insanların içine atılan koruyucu efsaneler tohumu.

Çabuk çabuk konuştu, çünkü doğruları söyleyebileceği bir konu bulmuştu.

“Babanın insan, etiyle kanıyla insan olduğunu keşfettiğin andan daha korkunç bir aydınlanma anı muhtemelen yoktur.”

“Yeterli ekstra donanımımız yok” dedi Kynes.

“Sahip olduklarımızı korumak için daha da iyi bir sebep!”

Senin için çalışan yeterli arın varsa, gün tatlı bir vızıltıyla geçer.

Taş ağırdır, kum okkalı; ikisinden de ağırdır bir aptalın gazabı.

Rakibinin senden korktuğu an, korkunun dizginlerini bırakacağın andır, bırak korku rakibinin içinde işlesin. Bırak korku dehşet haline gelsin. Dehşete düşen adam, kendi kendisiyle dövüşür. Er geç çaresizlik içinde saldıracaktır. Bu en tehlikeli andır; ama dehşete düşen adamın çoğunlukla ölümcül bir hata yapacağına güvenebilirsin.

Korkulacak adam duyguları olmayandır. Ama derin duygular... ah, işte onlar ihtiyaçlarına göre şekillendirilebilir.

Bir süreç durdurularak anlaşılmaz. Anlama sürecin akışıyla birlikte hareket etmeli, ona karışmalı, onunla birlikte akmalıdır.