Referandum Maddeleri: Evet mi Hayır mı?

01/09/10 15:11 Şurada dosyalandı: Bilinmeyen | Internet

Gazeteler, televizyonlar, dergiler... Referandum günü yaklaştıkça, yayınlanan haberlerin sayısı artıyor ve ısı yükseliyor. Kimisi kendine göre bir referandum anketi yayınlıyor, kimisi değişme ihtimali bulunan anayasa maddelerini paylaşıyor.

Kısaca, 12 Eylül’de yapılacak referandum tüm medyanın gündeminde.

Bir değişiklik yapalım ve referandum konusuna farklı bir açıdan yaklaşalım. Önce...

İyi ama Referandum Nedir?

En basit haliyle, “halkoyu” anlamına geliyor ama halkoyu demek yerine, referandum demeyi tercih ettiğimize göre, referandum kelimesinin kökünü aramak şart oluyor. Kelime bize Fransızca’dan geçmiş ama Latince kökenli, anlamı mealen şöyle: “Havale edilmesi gereken şey” ama dil yaşayan bir varlık olduğundan, kelimelerin anlamları zaman içinde kayıyor, değişiyor. Aslında, referandum kelimesinin tam anlamı, “getirmek” ya da “geri almak” oluyor.

Devam edelim...

Google Baba

Çocukken, bisiklet ya da bilgisayar’a ihtiyaç duyan pek çok kişinin gideceği yer bellidir: Babası :) Sorularımız var, cevaplara ihtiyaç duyuyoruz, internet annemiz var ama, Google babamıza danışmadan cevap alamıyoruz :) Şaka bir yana, Google’ın Trends isimli bir hizmeti var, Türkçesi ne olurdu merak ediyorum, belki “eğilimler” olabilirdi.

Trends arayüzünü kullanarak, Google’a birkaç kelime verince, o da karşılığında bazı raporlar yaratıyor. Kelimelerin belli bir zaman aralığı içinde, kaç kere aratıldığını öğrenemesek de, bir yüzdelik dilim içinde arama hacmini görebiliyoruz.

İlk Rapor

Konumuz referandum. Trends’e “referandum” kelimesini verip, bölge olarak Türkiye’yi seçtikten sonra, geçen 12 ayı kapsayan bir rapor istediğimizde, sonuç şöyle oluyor:

Biraz önce konuştuğumuz gibi, grafikte arama sayısını değil, yüzde cinsinden arama hacmini görüyoruz. 2010, Temmuz ayından itibaren hacimde ani bir genişleme var.

Güzel ama Trends’ten başka ne öğrenebiliriz acaba?

Referandum Hacmi

Akla ilk gelen sorulardan biri, “Referandum kelimesinin aratılma hacmi acaba gerçekten ne kadar büyük?” oluyor. Bu soruya cevap verebilmek için bir karşılaştırma yapalım ama neyi karşılaştıracağız? Referandum Türkiye’de yapılacak, Türk vatandaşları oy kullanacak, yani başka deyişle, belli bir derecelendirme düzeni yapacak olursak, referandum kelimesi, önem sıralamasında Türkiye’nin altında kalıyor. Bu savımızı test edelim:

Kırmızı renk, Türkiye kelimesini temsil ediyor. Mavi renk, referandum kelimesini simgeliyor ve...

Son 12 ay içinde, Türkiye kelimesi aşağı yukarı belli bir hacimde aratılmış. Büyük oynamalar ya da değişimler yok.

Bu grafik, gerçekten de savımızı destekliyor. Türkiye bir küme olsaydı, 12 Eylül 2010 referandumu bu kümenin bir parçası olacaktı. Bir kümeyi oluşturan bir parça, kümenin kendisinden daha büyük olamaz.

Referandum kelimesi, Türkiye’nin altında ya da içinde kalıyor.

Savımızı ispatlamak için bir öngörüde daha bulunalım:

Devlet mi önce gelir, insan mı? Hangisi olmasa, diğeri varolamaz? İnsan diyebiliriz :) O zaman, Türkiye insanını nasıl çağırdığımıza bakalım: yakın geçmişte Türkiyeli tanımı önerilmiş bulunsa da, geniş kitleler hala Türk diyor. Türkiye’yi var eden Türk insanı oluyor. Bu durumda...

Öngörümüz şöyle olabilir, Türk kelimesi, Türkiye’yi kapsar yani Google’da aratılma hacmi Türkiye kelimesinden daha yüksektir. Deneyelim:

Sarı renk, Türk kelimesini simgeliyor. Sonuç öngördüğümüz gibi çıktı. Türk kelimesinin aratılma hacmi Türkiye kelimesinden daha büyük. Başka deyişle, Türk kelimesi, Türkiye kelimesini kapsıyor.

Bu grafikten başka ne sonuç çıkarabiliriz?

Referanduma Gösterilen İlgi

Referandum kelimesinin aratılma hacmi, Türk kelimesinin yaklaşık olarak dörtte biri ya da yüzde yirmi beşi gibi görünüyor. Bu noktada, deli olmayı göze alarak, ispatlama imkanımız olmayan bir başka öngörüde bulunalım ve kuyuya bir taş atalım :)

“Referandum, internet kullanan Türk insanının dörtte birini ilgilendiriyor” diyebilir miyiz? Neden olmasın, taşı kuyuya attık :) Buradan sonrasını, taşı kuyudan çıkarmak isteyen akıllılar düşünsün :)

Facebook Vatandaşları

Bu arada, akla ilginç bir fikir geliyor, deniyor ki Facebook kullanıcılarını, bir ülkenin vatandaşları gibi görseydik, nüfusu pek çok ülkeden daha fazla olacaktı. Yukarıdaki karışıma bir de Facebook ekleyip ne olduğuna bakalım:

Yeşil renk, Facebook aramalarını temsil ediyor ve sonuç gerçekten ilginç.

Facebook kelimesi Türk, Türkiye ve Referandum kelimelerine oranlanınca, bu üç kelime grafiğin tabanına yapışıyor çünkü; Türkiye’de, Facebook kelimesinin aratılma hacmi, diğer üç kelimenin çok üzerinde. Yani bir bakıma Türk internet kullanıcılarının gerçek kimliği ortaya çıkıyor ve farkında bile olmadan, Facebook vatandaşlığını benimsediğimizi düşünebiliyoruz. Kuyuya bir taş daha attık :)

Bölgelere Göre Referandum

Google Trends, sağolsun, ilginç bir grafik daha veriyor bize: Aramaları, Türkiye’nin bölgelerine göre dağılmış biçimde, sanki seçim sandıklarının açılışını televizyonda seyrediyormuş gibi görebiliyoruz. Son 12 ay için bir rapor alalım:

Açık maviyle gösterilen şehirlerde arama hacmi sıfıra yakın. Başka deyişle, daha koyu maviyle gösterilen şehirlerdeki arama hacmi yanında, açık mavi bölgelerde yapılan aramaların adını bile anamıyoruz.

Arama hacmine göre, sırasıyla, Denizli, Aydın, Hatay, Eskişehir, Manisa, Muğla, Balıkesir, Karaman, İçel ve Tekirdağ; referandum kelimesine en çok ilgi gösteren şehirler oluyor. İstanbul ve Ankara ilk ona giremiyor, demek ki daha önemli işleri var :) İstanbul ve Ankara demişken...

Trends, bir güzellik daha yapıyor:

Zaman İçinde, Bölgelere Göre Referandum

Arama hacminin zaman içindeki değişimini görebiliyoruz. Geçtiğimiz on iki ay için bir rapor isteyelim ve bakalım:

Nisan 2010’un sonuna kadar Türkiye süt liman görünüyor. Referandum kelimesini, kimse adını anmaya değecek kadar aratmamış.

Mayıs 2010’da bir değişiklik oluyor:

Sadece iki şehirde, Ankara ve İstanbul’da ufak bir kıpırdanma başlıyor. Mayıs ve haziran ayları boyunca bu kıpırdanma, tatlı bir akşam esintisi gibi, hafif hafif dalgalanıyor. Türkiye’nin geri kalanı tatlı esintinin, ve sıcak geçen günün yorgunluğuyla şöyle kenara kıvrılmış, şekerleme yapıyor :)

Temmuz ayına gelince bir kıpıdanma görüyoruz, Türkiye yavaş yavaş uyanıyor, bir sabah kahvesi içip kendine geliyor:

Ve sonrasını biliyoruz, yukarıda görmüştük, ağustos ayında durum şöyle oluyor:

Tekrarlayalım, arama hacmine göre, sırasıyla, Denizli, Aydın, Hatay, Eskişehir, Manisa, Muğla, Balıkesir, Karaman, İçel ve Tekirdağ; referandum kelimesine en çok ilgi gösteren şehirler oluyor.

Bu noktada akla birkaç soru geliyor.

Neden Böyle?

Açık maviyle gösterilen bölgelerde yaşayan ve referandum kelimesini Google’da pek aratmayan kişiler, neden böyle yapıyorlar?

Henüz Google Trends bu soruyu aydınlatacak bir ışık kaynağı sunmuyor bize :) Çeşitli tahminlerde bulunup, sohbetimizi tamamlayalım.

Açık maviyle temsil edilen bölgelerde:

Google kullanmayı sevmiyorlar: Böyle bir şey mümkün mü? :)
Referandumla ilgilenilmiyor.
Internet kullanımı çok düşük.

Bu sonuncu ihtimal ağır basıyor.

Chip dergisinin internet sitesinde yazan Dr. Barış Bulut’un yayınladığı verilere göre durum şöyle:

Yüz kişi başına düşen aDSL aboneliği, şehirlere göre bakıldığında, yukarıdaki gibi dağılıyor. Koyu renkle gösterilen bölgelerde, abone sayısı daha fazla. Aşağı yukarı, Google Trends’in verdiği grafikle örtüşüyor ama tam olarak değil.

Bir de soruyu şöyle soralım, neden bazı iller, diğerlerine göre daha fazla aratıyor referandum kelimesini?

Evet mi, hayır mı diyeceklerine karar vermek için mi? Olabilir. Referandum sonuçlarının hayatlarını etkileyeceğine inandıkları için mi? Olabilir.

Bir de şöyle bir deneme yapalım ve bitirelim...

Referandum Anketi

“Referanduma evet” ve “referanduma hayır” kelimelerini yarıştıralım. Bakalım Google’da hangisi daha çok aratılıyor:

Google’a göre, “hayır” aratanlar, “evet” aratanlara göre beş puan daha yüksek. Referandum sonuçları açıklanınca bakalım ne göreceğiz :) Merakla bekliyoruz. Hatta, NTV’nin hizmetinden yararlanalım ve sonuçları canlı takip edelim, acaba 16 Ağustos günü Google’dan aldığımız yukarıdaki grafikle örtüşecek mi?